Sağlık Bilgi Kaynağı

Reflü Belirtileri, Nedenleri, Teşhis ve Tedavisi

0 375

Mide asidi sıklıkla ağızı ve mideyi (özofagus) bağlayan tüpe aktığında gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) ortaya çıkar. Bu şekilde geri akma (asit reflü) yemek borusunun astarını tahriş edebilir.

İnsanlar zaman zaman asit reflü durumu yaşarlar. Gastroözofageal reflü (GÖRH), haftada en az iki kere meydana gelen hafif asit reflü ya da haftada en az bir defa ortaya çıkan orta ile şiddetli asit reflüdür.

GÖRH rahatsızlığı yaşam tarzında değişiklikler yapılarak ya da reçetesiz satılan bazı ilaçlardan faydalanılarak yönetilebilen bir rahatsızlıktır. Bununla beraber bazı kişilerde durum daha şiddetli seyredebilir. Böyle kişiler GÖRH semptomlarını hafifletebilmek için daha güçlü ilaçlara ya da ameliyatlara ihtiyaç duyabilirler.

Gastroözofageal Reflü Belirtileri 

Gastroözofageal reflüde (GÖRH) ortak belirtiler şu şekildedir:

  • Göğüste (mide ekşimesi), çoğunlukla yemek yedikten sonra ortaya çıkan ve geceleri daha kötü hale gelebilen yanma hissi
  • Göğüs ağrısı
  • Yutmada güçlük
  • Boğazda yumru hissi

Kişiler gece asit reflüsüne sahipseler aşağıdaki belirtileri yaşayabilirler.

  • Kronik öksürük
  • Larenjit
  • Yeni ya da kötüleşen astım
  • Uyku bozukluğu

Gastroözofageal Reflü Nedenleri 

Gastroözofageal reflü (GÖRH), sık asit reflü nedeniyle ilişkilidir.

Yutkunulduğu zaman yemek borusunun dibinde yer alan dairesel bir kas bandı (alt özofagus sfinkteri), yiyecek ve sıvının mideye akmalarını sağlamak için gevşer. Sonrasında sfinkter tekrardan kapanır.

Sfinkterin anormal şekilde gevşemesi ya da zayıflaması sonucunda, mide asidi yemek borusuna geri akabilir. Asitin bu şekilde sürekli olarak geri akması yemek borusu astarının tahriş olmasına ve çoğunlukla iltihaplanmasına sebebiyet verir.

Gastroözofageal Reflü (GÖRH) Risk Faktörleri 

Gastroözofageal reflü (GÖRH) riskini artırabilecek durumlar şunlardır:

  • Şişmanlık
  • Hiatal herni yani midenin üst kısmının şişmesi
  • Gebelik
  • Skleroderma gibi bağ dokusu bozuklukları
  • Gecikmiş mide boşalması

Asit reflüsünü ağırlaştırabilen faktörler ise şunlardır:

  • Sigara
  • Büyük öğünler yemek ya da gece geç saatlerde yemek yenilmesi
  • Yağlı ya da kızarmış yiyecekleri ve bunlara benzer diğer yemekleri (tetikleyicileri) yemek
  • Alkol ya da kahve gibi belirli içecekleri sık tüketmek
  • Aspirin gibi bazı ilaçların alınması

Gastroözofageal Reflü (GÖRH) Komplikasyonları

Zaman içerisinde yemek borusunda kronik iltihaplanma olabilir.

  • Özofagusun Daralması (Özofagus Darlığı)

Alt özofagus, mide asidinden zarar görebilir ve bundan dolayı skar doku oluşabilir. Skar dokusu yiyecek yolunu daraltarak yutma problemlerinin oluşmasına neden olabilir.

  • Özofagusta Açık Bir Yara (Özofagus Ülseri)

Mide asidi, yemek borusundaki dokunun yıpranmasına ve o alanda açık yara oluşmasına neden olabilir. Özofagus ülseri kanayabilir, yutmayı zorlaştırabilir ve ağrı yapabilir.

  • Yemek Borusunda Prekanseröz Değişiklikler (Barrett Özofagus)

Asitten kaynaklanan hasar, alt özofagusu kaplayan dokunun değişmesine neden olabilir. Oluşan değişiklikler özofagus kanseri riskinde artışla ilişkilidir.

Reflü Tedavi Aşaması
Reflü Tedavi

Gastroözofageal Reflü Teşhisi 

Doktorlar fizik muayene yapabilirler. Bununla beraber kişinin belirti ve semptomlarının geçmişini de inceleyerek gastroözofageal reflüyü (GÖRH) teşhis edebilirler.

GÖRH tanısının doğrulanabilmesi için ya da komplikasyonların kontrol edilebilmesi için bazı testlerden faydalanılabilir. Bu testler şunlardır:

  • Üst Endoskopi

Yemek borusunun ve midenin incelenmesini içerir. Bunun için boğaza ışık ve kamera ile donatılmış olan ince, esnek bir tüp yerleştirilir. Eğer kişide reflü mevcutsa test sonuçları normal olabilir fakat özofagus (özofajit) ya da diğer komplikasyonların iltihaplanması endoskopiyle tespit edilebilir. Ayrıca barrett özofagusu gibi komplikasyonlar açısından test edilebilecek bir dokunun (biyopsi) örneğinin alınabilmesi için de endoskopi kullanılabilir.

  • Ambulatuvar Asit (Ph) Prob Testi

Mide asidinin akışının belirlenebilmesi için uygulanır. Yemek borusuna bir monitör yerleştirilir ve bu sayede mide asidinin hangi zamanlarda ve ne kadar süreyle aktığı belirlenir. Monitör bele takılan küçük bir bilgisayara bağlıdır. Ya da omzun üzerinden ince bir kayışla bağlanabilir. Monitör, burundan özofagusa geçirilen ince, esnek bir tüp (kateter) olabilir. Ya da endoskopi esnasında özofagusa yerleştirilen ve yaklaşık iki gün sonrasında dışkınıza geçen bir klip de olabilir. Link: Akalazya Nedir?

  • Özofagus Manometrisi

Bu testle, yutkunma esnasında yemek borusundaki ritmik kas kasılmaları ölçülür. Ayrıca özofagus kaslarının uyguladıkları koordinasyonun ve gücün ölçülebilmesi için de özofagus manometrisinden faydalanılır.

  • Üst Sindirim Sisteminin Röntgeni

Sindirim siteminin iç astarını kaplayan ve dolduran kireçli bir sıvı içildikten sonra X ışınları uygulanır. Doktorlar kaplama sayesinde yemek borusunu, mide ve üst bağırsağın siluetini görebilirler. Bunun yanı sıra yutmayla etkileşime girebilecek, özofagusun daralmasını teşhis etmede yardımcı bir baryum hapının yutulması da gerekebilir.

Gastroözofageal Reflü Tedavisi 

Doktorlar ilk başta yaşam tarzında değişiklikler yapılmasını ve reçetesiz satılan ilaçların denenmesini tavsiye edebilirler. Eğer kişilerde birkaç hafta içerisinde rahatlama meydana gelmezse o zaman reçeteli ilaç ya da ameliyat önerebilirler.

Reçetesiz İlaçlar

Reçetesiz ilaçlar şu seçeneklerden oluşurlar:

  • Mide asidini nötralize eden antasitler

Antasitler hızlı bir rahatlama sağlayabilirler. Bununla beraber tek başlarına mide asidinden dolayı zarar görmüş olan iltihaplı bir yemek borusunu iyileştiremezler. Ayrıca bazı antasitlerin fazla kullanımı ishale ya da böbrek rahatsızlıklarına neden olabilir.

  • Asit üretimini azaltan ilaçlar

H-2- reseptör blokerleri olarak bilinirler. Antasitler kadar hızlı bir etkiye sahip değillerdir. Fakat daha uzun süreli bir rahatlama sağlarlar. Mide asit üretimini on iki saate kadar azaltabilirler. İlaçların daha güçlü olanları reçeteyle alınabilir.

  • Asit üretimini engelleyen ve yemek borusunu iyileştiren ilaçlar

Proton inhibitörleri olarak bilinirler. H-2- reseptör blokerlerine nazaran daha güçlü asit blokerleridir. Ayrıca hasarlı olan özofagus dokusunun iyileşebilmesi için zaman tanırlar.

Reçeteli İlaçlar

GÖRH için reçeteli ilaçlar şunlardır:

  • Reçeteli mukavemetli H-2- reseptör blokerleri

Reçeteli mukavemetli famotidin ve nizatidindir. Çoğunlukla iyi tolere edilirler fakat uzun süreli kullanımda B-12 vitamini eksikliği ve kemik kırıkları riskinde hafif artışla ilişkilendirilirler.

  • Reçeteli proton inhibitörleri

Bunlar esomeprazol, lansoprazol, omeprazol, pantoprazol, rabeprazol ve dekslansoprazol içerir. Çoğunlukla iyi tolere edilirler ancak ishal, baş ağrısı, bulantı ve B-12 vitamin eksikliği gibi durumlara neden olabilirler. Kronik kalça kırığı riskini artırmayla da ilişkilidirler.

  • Alt özofagus sfinkterini güçlendirmek için ilaç

GÖRH semptomlarının daha iyi hale gelebilmelerine baklofen yardımcı olabilir. Ayrıca alt yemek borusu sfinkterinin gevşemelerinin frekansını azaltır. Yan etkileri olabilir. Genellikle yorgunluk ya da mide bulantısı görülür. İlgili Link: Gastrit İlacı Gaviscon

Cerrahi ve Diğer Prosedürler

Gastroözofageal reflü (GÖRH) çoğunlukla ilaçla tedavi edilebilen bir durumdur. Fakat ilaçlar yardımcı olmamışsa ya da kişiler uzun süreli ilaç kullanımından kaçınmak istiyorlarsa o zaman farklı prosedürlerden faydalanılabilir. Doktorlar şunları önerebilirler:

  • Fundoplikasyon

Midenin üst kısmı, özofagus sfinkterinin etrafı sarılır. Kaslar sıkılaştırılır ve reflü önlenir. Fundoplikasyon genellikle minimal invaziv (laparoskopik) bir prosedürle yapılır. Midenin üst kısmının sarılması kısmi şekilde ya da tam şekilde olabilir.

  • LINX Cihazı

Mide ve yemek borusu birleşiminin etrafına, küçük manyetik boncuklardan bir halka sarılır. Taneler arasında oluşan manyetik çekim, geri akış asidine kapalı kalmaya yetecek kadar güçlü bir çekimdir. Fakat yiyeceklerin geçmesine olanak sağlayacak kadar da zayıftır. LINX cihazı minimal invaziv cerrahiyle implante edilir.

  • Transoral İnsizyon Fundoplikasyonu (TIF)

Yeni bir prosedürdür. Polipropilen tutturucular kullanılarak alt özofagus çevresinde kısmi bir sargı oluşturulur. Yani alt özofagus sfinkter sıkılır. Cerrahi kesiye ihtiyaç duyulmadan yapılan TIF, endoskop isimli bir cihazla ağızdan yapılmaktadır. Yüksek toleransa sahiptir ve hızlı bir iyileşme sağlar. Ancak büyük bir hiatal fıtık mevcutsa TIF tek başına bir seçenek olmaz. Fakat bazı durumlarda TIF, laparoskopik hiatal fıtığı onarımıyla birleştirilerek mümkün olabilir.

Reflü Belirtileri Nelerdir
Reflü Belirtileri

Gastroözofageal Reflü Yaşam Tarzı  

Asit reflü sıklığının azaltılabilmesinde yaşam tarzı büyük önem taşır. Kişiler yaşam tarzlarında değişiklikler yaparak semptomları daha iyi yönetebilirler. Aşağıda yaşam tarzıyla ilgili öneriler mevcuttur.

  • Sağlıklı bir kiloda kalmak ve o kiloyu korumak

Fazla kilo karına baskı yapar. Mideyi yukarı iterek asidin yemek borusuna akmasına neden olur.

  • Sigara içmemek

Sigara içmek, özofageal sfinkterin düzgün çalışma yeteneğini azaltır.

  • Yatağın başını kaldırmak

Kişiler uyumaya çalışırken sürekli mide ekşimesi sorunu yaşıyorlarsa, baş ucunu bel mesafesine dek 10-15 santim yükseltmelidirler. Ek yastık kullanılarak yalnızca başın kaldırılması etkili olmaz.

  • Yemekten sonra uzanmamak

Yemek yendikten sonra en az üç saat uzanılmamalı ve yatılmamalıdır.

  • Yavaş yemek ve iyice çiğnemek

Her ısırık sonrasında çatal ya da kaşık masaya konulmalı, ısırık çiğnenip yutulduktan sonra masadan tekrar alınmalıdır.

  • Reflüyü tetikleyen yiyecek ve içeceklerden kaçınmak

Yağlı ve kızarmış yiyecekler, alkol, domates soru, çikolata, nane, soğan, sarımsak ve kafein reflü için yaygın tetikleyicilerdir.

  • Dar giysiler giymekten kaçınmak

Bele oldukça sıkı şekilde oturan kıyafetler, karına ve alt özofagus sfinkterine baskı yaparlar.

Gastroözofageal Reflü (GÖRH) Alternatif Tıp 

GÖRH tedavisi ya da yemek borusu hasarının önlenebilmesi için kanıtlanmış olan alternatif bir ilaç terapisi yoktur. Bazı tamamlayıcı ve alternatif tedaviler doktor kontrolüyle birleştirilirlerse kişide biraz da olsa rahatlama sağlanabilir.

Kişiler, GÖRH için uygulamayı düşündükleri alternatif tedavileri mutlaka doktorlarıyla konuşmalıdırlar. Hangi tedavilerin güvenli olduğu mutlaka öğrenilmelidir. Alternatif tedaviler şunlardır:

  • Bitkisel İlaçlar

Papatya ve meyan kökü gastroözofageal reflünün hafifletilmesinde kullanılırlar. Ancak bitkisel ilaçların oldukça ciddi yan etkileri olabileceği asla unutulmamalıdır. Bu nedenle bitkisel bir tedaviye başlamadan evvel mutlaka doktora danışılmalıdır ve eğer doktor izin verirse güvenli dozaj öğrenilmelidir.

  • Gevşeme Terapileri

Stres ve anksiyeteyi sakinleştirme teknikleri, GÖRH için faydalı olabilirler. GÖRH semptom ve belirtilerinin azaltılmasında progresif kas gevşemesi gibi tekniklerden yararlanılabilir.  Hangi tekniklerin faydalı olabileceği doktordan öğrenilmelidir.

 Gastroözofageal Reflü (GÖRH) Doktor Randevusu İçin Hazırlık 

Kişiler çoğunlukla sindirim sistemi konusunda uzmanlaşmış olan bir doktora yani gastroenteroloğa sevk edilirler.

Ne Yapılabilir?

  • Randevudan önce diyeti kısıtlamak gibi yapılması gereken bir şeyin olup olmadığı öğrenilmelidir. Kimi zaman randevu öncesi kısıtlamalar olabilir.
  • Şikayetlerle ilgili görünmeyen belirtiler de dahil olmak üzere tüm belirtiler not alınmalıdır.
  • Tetikleyici sayılabilecek belirli yiyecekler yazılmalıdır.
  • Tüm ilaçların, vitaminlerin ve takviyelerin bir listesi yapılmalıdır.
  • Diğer durumlar da dahil olacak şekilde önemli tıbbi bilgiler not edilmelidir.
  • Son dönemde meydana gelen değişiklikler ve stres kaynakları da dahil olmak üzere önemli kişisel bilgiler yazılmalıdır.
  • Doktora sorulmak istenen sorular hazırlanmalıdır.
  • Doktorun randevuda söylediklerinin tamamının hatırlanabilmesi için randevuya eşlik edebilecek bir arkadaş ya da akraba ayarlaması yapılmalıdır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.